„cy wewnętrznej daje wyrzeczenie się życia, i ci wszyscy, których zaskakiwała jego nieugięta wola w dniach, gdy najodważniejsi myśleli o osobistym ratunku, żaden z nich nie przenikał, iż ma do czynienia z człowiekiem, który nie chce już żyć. Tym więc, co później opłakiwali Jego śmierć w nurtach rzeki jako nieszczęście, któremu można było zapobiec, rzec tylko pragnę, że się mylili. Byłem przy Nim do końca, gdy ranny już ciężko słaniał się w siodle; lecz kiedy błagając Go, by nie szukał zguby, ściągałem cugle Jego konia, poczułem na ramieniu płaski cios jego szabli. Wypuściłem cugle, zezwalając stać się temu, co stać się musiało, i dzisiaj pojmuję, że nie miałem prawa uczynić inaczej. W owej chwili szamotania krzyczał coś do mnie z siodła, lecz słów dokładnie powtórzyć nie zdołam, tym bardziej iż w obcym padały języku. Zapewne wołał coś o kraju i śmierci, lecz — co raz jeszcze rzetelnie nadmieniam i co, mimo obelg, jakie mię za to dotknęły, podkreślałem uprzednio w licznych adresach do gazet — nie mogę świadczyć, by powoływał się na imię Boże. Pamiętam natomiast Jego oczy przekrwione zmęczeniem i pałające policzki, okryte nienaturalnym rumieńcem, który uderzył mnie był już na czas jakiś przedtem. O czym wspomnieć tu pragnę.“(9)